ઘરેલું LPGના ભાવ યથાવત સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર નથી. સરકાર દ્વારા CNG અને PNGના ભાવમાં ઘટાડો, PMUY લાભાર્થીઓને વિશેષ રાહત અને કોમર્શિયલ LPG અંગે સ્પષ્ટતા.
ઘરેલું LPGના ભાવ યથાવત
તાજેતરમાં મીડિયાના કેટલાક વર્ગોમાં કોમર્શિયલ એલપીજી સિલિન્ડરના ભાવમાં ₹111ના વધારા અંગે અહેવાલો પ્રકાશિત થયા હતા. આ સંદર્ભમાં કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ઘરેલું LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ પણ પ્રકારનો વધારો કરવામાં આવ્યો નથી અને સામાન્ય જનતાને સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત રાખવામાં આવી છે.
સરકારના જણાવ્યા મુજબ, કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના ભાવ બજાર આધારિત હોય છે અને તે આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક કિંમતો સાથે જોડાયેલા છે. વૈશ્વિક બજારમાં થતા ભાવના ઉતાર-ચઢાવને અનુરૂપ તેમાં ફેરફાર થતો રહે છે. જોકે, ઘરેલું LPGના ભાવ સરકાર દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે અને સામાન્ય ઘરગથ્થુ ગ્રાહકો પર તેની અસર થવા દેવામાં આવતી નથી.
આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ વધ્યા, છતાં ઘરેલું LPG સસ્તું
ભારત તેની કુલ LPG જરૂરિયાતનો અંદાજે 60% ભાગ આયાત કરે છે. ઘરેલું LPGના ભાવ સાઉદી CP (Saudi Contract Price) નામના આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક સાથે જોડાયેલા છે. નોંધનીય છે કે જ્યાં સાઉદી CP જુલાઈ 2023માં પ્રતિ મેટ્રિક ટન US$385 હતો, ત્યાં નવેમ્બર 2025માં તે વધીને US$466 થયો છે – એટલે કે આશરે 21% નો વધારો.
આ છતાં, ભારતમાં ઘરેલું LPG સિલિન્ડરની કિંમત ઓગસ્ટ 2023માં ₹1103 થી ઘટીને નવેમ્બર 2025માં ₹853 થઈ છે, જે આશરે 22% નો ઘટાડો દર્શાવે છે. આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકાર વૈશ્વિક ભાવ વધારાનો બોજ ઘરેલું ગ્રાહકો પર નાખવા માગતી નથી.
PMUY લાભાર્થીઓને વિશેષ રાહત
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) હેઠળના લાભાર્થીઓ માટે તો સરકાર વધુ સંવેદનશીલ વલણ અપનાવી રહી છે. દિલ્હીમાં 14.2 કિગ્રા ઘરેલું LPG સિલિન્ડરની અસરકારક કિંમત:
- PMUY લાભાર્થીઓ માટે: ₹553
- બિન-PMUY ગ્રાહકો માટે: ₹853
PMUY લાભાર્થીઓ માટે ઓગસ્ટ 2023માં જે કિંમત ₹903 હતી, તે નવેમ્બર 2025માં ઘટીને ₹553 થઈ છે – એટલે કે આશરે 39% નો ઘટાડો. આ પગલું સ્વચ્છ રસોઈ ઈંધણનો સતત ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકારના મજબૂત સમર્થનને દર્શાવે છે.
વધુમાં, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે સરકારે PMUY લાભાર્થીઓને વર્ષમાં 9 રિફિલ સુધી પ્રતિ સિલિન્ડર ₹300ની સબસિડી ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી છે. આ માટે કુલ ₹12,000 કરોડના ખર્ચને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
OMCsને ₹30,000 કરોડની વળતર સહાય
આંતરરાષ્ટ્રીય LPGના ભાવ 2024-25 દરમિયાન ઊંચા રહ્યા હોવા છતાં, ઘરેલું LPGના ભાવમાં વધારો કરવામાં આવ્યો નહોતો. પરિણામે ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ને અંદાજે ₹40,000 કરોડનું નુકસાન થયું હતું. આ નુકસાનને આંશિક રીતે પૂરૂં કરવા માટે સરકારે તાજેતરમાં ₹30,000 કરોડની વળતર સહાય મંજૂર કરી છે, જેથી ઘરેલું LPGનો અવિરત અને સસ્તો પુરવઠો ચાલુ રહી શકે.
પાડોશી દેશોની સરખામણીમાં ભારત સૌથી સસ્તું
1 નવેમ્બર 2025ના રોજ પાડોશી દેશોની સરખામણી કરતાં સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારતમાં ઘરેલું LPG સૌથી પોષણક્ષમ છે:
- ભારત (દિલ્હી – PMUY): ₹553
- પાકિસ્તાન (લાહોર): ₹902.20
- શ્રીલંકા (કોલંબો): ₹1227.58
- નેપાળ (કાઠમંડુ): ₹1205.72
આ આંકડા પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) દ્વારા આપવામાં આવ્યા છે.
નવા વર્ષની ભેટ: CNG અને PNG સસ્તા
નવા વર્ષની શરૂઆત સાથે જ સરકાર અને ગેસ વિતરણ કંપનીઓએ ગ્રાહકોને વધુ એક રાહત આપી છે. 1 જાન્યુઆરીથી પસંદગીના શહેરોમાં CNG અને PNGના ભાવમાં ₹1 નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. દિલ્હી-એનસીઆર ક્ષેત્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં પાઈપલાઈન ટેરિફમાં થયેલા ફેરફારને કારણે આ ઘટાડો શક્ય બન્યો છે.
આ પગલાંથી પરિવારો તેમજ વાહનચાલકોને આર્થિક રાહત મળશે અને સ્વચ્છ ઈંધણના ઉપયોગને વધુ પ્રોત્સાહન મળશે.
ઘરેલું ગ્રાહકો સરકારની પ્રાથમિકતા
જ્યાં કોમર્શિયલ LPG વપરાશકર્તાઓની સંખ્યા અંદાજે 30 લાખ છે, ત્યાં ભારતમાં ઘરેલું LPG ગ્રાહકોની સંખ્યા 33 કરોડથી વધુ છે. સરકાર સ્પષ્ટ રીતે ઘરેલું ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે અને તેમને વૈશ્વિક ભાવની અસ્થિરતાથી બચાવવા માટે સતત પગલાં લઈ રહી છે.
નિષ્કર્ષ
સમગ્ર પરિસ્થિતિ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે જ્યારે કોમર્શિયલ LPGના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર અનુસાર બદલાય છે, ત્યારે ઘરેલું LPG ગ્રાહકો માટે સરકાર મજબૂત સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડી રહી છે. સાથે સાથે CNG અને PNGના ભાવમાં ઘટાડા દ્વારા સ્વચ્છ અને પોષણક્ષમ ઈંધણના ઉપયોગને વધુ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.